Sport en Ethiek: algemeen
Wat is ethiek?
Ethiek is een begrip dat breed gehanteerd wordt. Daarom is het belangrijk om toch een definitie van ethiek mee te geven, vooraleer we ethiek toepassen op de sport.
Volgens Van Dale is ethiek “het geheel van morele principes”. Het decreet rond medisch verantwoorde sportbeoefening stelt ethiek als “het geheel van positieve waarden en daarmee verband houdende preventieve en curatieve maatregelen, bepalingen en aanbevelingen die eenieder in acht moet nemen met het oog op de bewaring en bevordering van de ethische dimensie in de sport. Deze waarden kunnen onder andere zijn: de rechten van het kind, inclusie, fairplay, de fysieke psychische integriteit van het individu, respect voor diversiteit, verantwoordelijkheidszin, solidariteit.”
Bovenstaande definities verwijzen al naar moraliteit en waarden. Het is daarom belangrijk om mee te geven dat er twee soorten ethiek zijn:
- Descriptieve ethiek: beschrijft enkel wat mensen denken te moeten zijn, doen of laten, zonder echt stelling te nemen.
- Normatieke ethiek: erkent dat er waarden en normen zijn, die als verplichtend in geweten dienen beschouwd te worden.
Op de VSF Forumdag op 2 juni 2009 gaf Prof. Marc Maes gaf een interessante kijk op ethiek. Prof. Maes gaf mee dat sport heel belangrijk kan zijn voor de ontwikkeling van een individu, maar dat het op een correcte en ethisch verantwoorde manier moet gebeuren. Aandacht besteden aan ethiek in de sport, is iets heel gewoon, maar ook paradoxaal. Het is zoals ooit aan een Indiaans vrouwtje gevraagd werd: “wat is het Indiaans woord voor fairplay?” en zij daarop antwoordde: “Dat woord bestaat niet bij ons, want sport is fairplay!” En toch is dat jammergenoeg niet altijd zo. Onderzoek wees uit dat er heel wat problemen zijn met ethiek in de sport. Denk maar aan de spreekkoren in het voetbal of de overdreven overcommercialisering van de sport. Onderzoek wees uit dat 7% van de sportende meisjes ooit problemen heeft ervaren met seksualiteit in de sport. Ethiek is dus nodig, maar wat is ethiek? Ethiek is oriënteren, zoeken naar wat de goede attitude is. Ethiek is continue keuzes maken en dilemma’s oplossen. Ethiek is werken aan de morele ontwikkeling van je sporters. Daarbij is het belangrijk om een positieve benadering te hanteren: voorkomen is beter dan genezen.
Het is belangrijk om te weten dat er bedreigende factoren zijn voor de ethiek in de sport én voor de sport zelf. Deze bedreigende factoren zijn onder andere geweld, doping, overdreven geldgewin en overcommercialisering van de sport. Om deze, en ook minder duidelijke, bedreigende factoren te beperken en te voorkomen is ethiek belangrijk.
Ethiek is belangrijk omdat sport gezond en positief zou blijven. Omdat één van de sterktes van de sport, het opvoedend karakter, ook moet blijven bestaan.