Sport en Ethiek: algemeen
Deadline indienen ethische thema's en richtsnoeren nadert
04/06/2009
Vanaf 2009 zijn alle erkende Vlaamse sportfederaties verplicht om rond ethisch verantwoord sporten (EVS) te werken (zie decreet en uitvoeringsbesluit EVS). De minister van Sport koos zes thema’s waarrond de federaties moeten werken: de rechten van het kind in de sport, inclusie, fair play beginsel, de fysieke en psychische integriteit van het individu, respect voor diversiteit en solidariteit.
Die thema’s laten veel ruimte voor eigen invulling, maar de federatie mag zelf ook nog een thema voorstellen aan de minister. Hij beslist of het thema al dan niet aanvaard wordt.
Tegen 6 juli 2009 is elke sportfederatie verplicht in een brief aan de minister aan te geven rond welke thema’s ze wil werken. De federatie mag één of meer thema’s kiezen, maar moet duidelijk motiveren waarom ze die thema’s wel kiest en de andere niet. Daarnaast moet de federatie binnen elk gekozen thema aangeven rond welke richtsnoeren ze wil werken.
Op de VSF Forumdag op 2 juni organiseerden we een werkgroep ethisch verantwoord sporten. De Vlaamse Sportfederatie vzw gaf er de sportfederaties informatie over de verplichtingen van het decreet EVS en gaf de sportfederaties mee op welke ondersteuning ze daarbij kunnen rekenen vanuit de VSF.
De Vlaamse Sportfederatie vzw zal haar leden ondersteunen bij inhoudelijke vragen over ethiek. Sinds kort staan we er niet meer alleen voor. Enkele personen van de Bond Voor Lichamelijke Opvoeding, Panathlon International, de Vlaamse universiteiten en hogescholen met een opleiding LO en andere personen begaan met ethiek, richtten het ICES op.
ICES, voluit Internationaal Centrum Ethiek in de Sport vzw, zal de federaties ondersteunen bij het uitwerken van de thema’s. Het ICES is een platform waar iedereen terecht kan die interesse heeft en/of zich wil verdiepen in het domein van de ethiek in de sport en de lichamelijke opvoeding. Meer informatie over ICES vind je op www.ethicsandsport.be. De Vlaamse Sportfederatie vzw is alvast tevreden met de oprichting van het ICES en werkt nauw met hen samen.
Voorstellen tot richtsnoeren
Hieronder stellen de Vlaamse Sportfederatie vzw en ICES per thema richtsnoeren voor die de sportfederaties kunnen gebruiken voor het invullen van de door de minister gekozen thema’s. Die richtsnoeren zijn enkel voorstellen. De sportfederaties zijn uiteraard volledig vrij om die of eigen richtsnoeren te kiezen. We willen met de richtsnoeren inspiratie of een eerste aanzet geven.
Met richtstnoer wordt de concrete invulling van een bepaald thema bedoeld.
De rechten van het kind in de sport
Binnen dit thema passen acties rond het concretiseren en implementeren van de Panathlon Verklaring. Ook het opstellen van gedragscodes voor verschillende actoren zoals leden en ouders van de sportclub vinden hier een plaats. Belangrijk daarbij is om tot actie over te gaan. Het ondertekenen of uithangen van een code heeft te weinig effect en is dus onvoldoende. Het is belangrijk dat je als federatie nadenkt over hoe je acties tot op het niveau van de sportclubs geraken. Een poster kan een begin zijn, maar werk ook met presentaties die in de sportclubs kunnen gegeven worden. Denk ook aan originele communicatiedragers zoals een t-shirt, bierviltjes of buttons.
Richtsnoeren:
- De federatie levert binnen haar federatie de nodige inspanningen om te verzekeren dat
- alle kinderen zich kunnen vermaken en spelen
- alle kinderen waardig behandeld worden
- alle kinderen getraind en begeleid kunnen worden door competente mensen
- de jeugdtrainingen van de federatie en in haar clubs aangepast zijn aan de leeftijd, de mogelijkheden en het individueel ritme van de jeugdleden
- alle kinderen zich kunnen meten in een aangepaste competitie, met kinderen van hetzelfde niveau
- alle kinderen in veilige omstandigheden aan sport kunnen doen
- alle kinderen voldoende kunnen rusten
- alle kinderen de kans krijgen kampioen te worden, of het niet te worden
- kinderen die als talent gedetecteerd worden de kans krijgen om zich op alle vlakken te ontplooien. Die kinderen moeten de kans krijgen om kampioen te worden, of het niet te worden. Ze moeten voldoende rustmogelijkheden hebben én op een aangepaste en doorgedreven manier begeleid worden. De federatie zorgt ervoor dat talentvolle kinderen die tegenslagen te verwerken krijgen goed opgevangen worden.
- De federatie stelt een code op
- voor haar trainers (trainers van de federatie en clubtrainers) met als doel de trainers actief bewust te maken van het belang van ethiek in de sport
- voor haar bestuursleden (bestuursleden van de federatie en clubbestuurders) met als doel de bestuursleden actief bewust te maken van het belang van ethiek in de sport
- voor haar jeugdleden met als doel de jeugdleden actief bewust te maken van het belang van ethiek in de sport
- De federatie streeft de positieve waarden in de jeugdsport actief na, met volgehouden spanning en een goede planning.
- De federatie erkent het feit dat sport ook negatieve effecten kan veroorzaken en levert preventieve en gezonde maatregelen om haar jeugdleden te beschermen.
- De federatie levert inspanningen zodat de steun die ze ontvangt van sponsors en media in overeenstemming zijn met de hoofddoelstellingen van de jeugdsport.
Inclusie - Respect voor diversiteit
Binnen die twee thema’s gaat het om het wegwerken van verschillen tussen mensen, het wegwerken van - vaak onzichtbare - drempels in de sportclub en federatie. Iedereen hoort erbij en dat gaat niet vanzelf. “Iedereen is welkom” is niet voldoende, je moet actief werken zodat mensen uit een doelgroep zich welkom zouden voelen in de club of federatie. Die thema’s invullen is niet vanzelfsprekend, maar werkt heel verrijkend.
Richtsnoeren:
De federatie levert de nodige inspanningen
- om alle vormen van discriminatie uit de jeugdsport te bannen
- om vormen van racisme uit de jeugdsport te banne
- om financieel zwakkere personen aan te sluiten bij de sportclubs.
- om personen met een cultureel-etnisch diverse achtergrond aan te sluiten bij de sportclubs
- om personen met een handicap aan te sluiten bij de sportclubs
- om personen uit doelgroepen aan te sluiten bij de sportclubs
- om de bestaande drempels bij de sportclubs te minimaliseren (mogelijke drempels: financieel, onbekend met het aanbod, mobiliteit, taal, verblijfstatuut)
- zodat jeugdleden, trainers, ouders, bestuursleden en anderen respect hebben voor elkaars diversiteit
Fairplaybeginsel
Met dat thema zijn de meeste federaties vertrouwd. Toch moet nog meer aandacht geschonken worden aan fair play en dat in de verschillende betekenissen van het begrip. Daarnaast is het ook hier belangrijk om concreet te werken en tot actie over te gaan.
Richtsnoeren:
De federatie levert binnen haar federatie de nodige inspanningen om
- te verzekeren dat alle kinderen zich kunnen meten in een aangepaste competitie, met kinderen van hetzelfde niveau
- haar jeugdleden het belang van fair play bij te brengen
- haar jeugdleden te tonen hoe men fair play omzet in de praktijk
- haar trainers het belang van fair play bij te brengen
- haar trainers te tonen hoe men fair play omzet in de praktijk
- haar bestuursleden het belang van fair play bij te brengen
- haar bestuursleden te tonen hoe men fair play omzet in de praktijk
- de ouders van haar jeugdleden het belang van fair play bij te brengen
- de ouders van haar jeugdleden te tonen hoe men fair play omzet in de praktijk
Fysieke en psychische integriteit van het individu
Dit thema gaat heel breed: van fysieke gezondheid, over geweld/hooliganisme en ongewenste intimiteiten tot het pushen van atleten om tot bepaalde prestaties te komen.
Richtsnoeren:
- De federatie stelt (gedrags)regels op rond de seksuele integriteit van haar leden.
- De federatie levert inspanningen om in haar sportclubs een omgeving en sfeer te creëren waarin de sporter zich veilig voelt.
- De federatie treedt op wanneer ingegaan wordt tegen de fysieke en psychische integriteit van het individu.
- De federatie stimuleert haar clubs tot een regelgeving bij geweld in de sportclub aan te pakken.
- De federatie stelt een ombudspersoon aan in de federatie die als vertrouwenspersoon bij problemen dient.
- De federatie stimuleert haar sportclubs om een vertrouwenspersoon aan te stellen (dit kan een trainer, ouder, bestuurslid, … zijn).
- De federatie levert inspanningen zodat haar trainers en bestuurleden bewust omgaan met de gezondheid van de jeugdleden.
- De federatie levert binnen haar federatie de nodige inspanningen om te verzekeren dat
- alle kinderen waardig behandeld worden.
- alle kinderen getraind en begeleid kunnen worden door competente mensen.
- de jeugdtrainingen van de federatie en in haar clubs aangepast zijn aan de leeftijd, de mogelijkheden en het individueel ritme van de jeugdleden.
- alle kinderen zich kunnen meten in een aangepaste competitie, met kinderen van hetzelfde niveau.
- alle kinderen in veilige omstandigheden aan sport kunnen doen.
- alle kinderen voldoende kunnen rusten.
- alle kinderen de kans krijgen kampioen te worden, of het niet te worden.
- kinderen die als talent gedetecteerd worden de kans krijgen om zich op alle vlakken te ontplooien. Deze kinderen moeten de kans krijgen om kampioen te worden, of het niet te worden. Ze moeten voldoende rustmogelijkheden hebben én op een aangepaste en doorgedreven manier begeleid worden. De federatie zorgt ervoor dat talentvolle kinderen die tegenslagen te verwerken krijgen goed opgevangen worden.
Solidariteit
Solidariteit kan hier benaderd worden als het creëren van een samenhorigheidsgevoel. Als een club een huiselijke sfeer kan bieden, waarin iedereen zich thuis voelt en respect voor elkaar heeft, zet je een grote stap op de ethische ladder. Respect is een sleutelwoord, respect zowel voor de clubgenoten als respect voor tegenstanders of scheidsrechter…
- De federatie stelt een gedragscode voor ouders op.
- De federatie stelt een gedragscode voor supporters op.
- De federatie levert inspanningen zodat ouders en supporters zich solidair en respectvol opstellen, tegenover de eigen club, de tegenstander en anderen (vb. scheidsrechter).
- De federatie levert inspanningen om solidariteit in de club en tussen de sportclubs te verbeteren.
- De federatie levert inspanningen om het samenhorigheidsgevoel in de club en tussen de clubs te bevorderen.
Heb je een vraag of is iets niet duidelijk? Laat het ons dan gerust weten via sophie@vlaamsesportfederatie.be of via 09 243 12 93.
Sophie
Extra info:
Voor meer informatie, lees het nieuwsbericht 'Antwoord minister op brief ethisch verantwoord sporten'.