Goed bestuur: aan de slag met je bestuursorgaan
Het bestuursorgaan speelt een cruciale rol bij goed bestuur.
Is je bestuursorgaan evenwichtig, competent en toegankelijk? Is er een adviserend comité dat dit evalueert? Worden belangenconflicten geregistreerd? Bekijk de richtlijnen en tips. Onderaan deze pagina kan je een pakket modeldocumenten downloaden waarmee je als federatie aan de slag kan.
Samenstelling van je bestuursorgaan
- Een oneven aantal bestuurders (minstens 5) is aangeraden in functie van stemmen.
- Hou rekening met de stakeholders-vertegenwoordiging en eventuele externen als bestuurders.
- Zorg voor een evenwichtige diversiteit in leeftijd, gender, etniciteit, achtergrond en persoonlijkheid.
- Beperk de mandaten van de bestuurders in de tijd (vb. 4 jaar) en zorg voor een aaneengesloten zittingsperiode van maximaal 12 jaar.
- Denk na over de timing van de mandaten:
- Zorg voor continuïteit door einde mandaten van bepaalde bestuurders niet te laten overlappen. Neem de bepalingen in de statuten of het interne reglement op.
- Zorg voor een logische link met beleidsperiodes.
- Plaats de actuele samenstelling en mandaten van je bestuursorgaan in een rooster van aan- en aftreden. (model - rooster bestuursorgaan).
Competenties en profielen in je bestuursorgaan
- Denk grondig na welke competenties (vaardigheden, ervaring en kennis) in het bestuursorgaan van je federatie nodig zijn in functie van de waarden, visie, missie en strategie.
- Breng de reeds aanwezige competenties in je bestuursorgaan in kaart. (model - competenties bestuurders).
- Zorg voor een regelmatige zelfevaluatie. De zelfevaluatie gebeurt idealiter zowel op niveau van het bestuursorgaan in zijn geheel, als op het niveau van de individuele leden (model - zelfevaluatie bestuursorgaan).
- Creëer bestuurdersprofielen in functie van de visie, missie en strategie: welke profielen hebben we in ons bestuursorgaan nodig? Welke profielen hebben we momenteel? Welke profielen missen we nog? (voorbeeld bestuurdersprofielen)
- Beschrijf in deze bestuurdersprofielen (voor elke verschillende bestuursfunctie) de bestuurstaken, verantwoordelijkheden, gevraagde achtergrond en competenties.
- Laat deze bestuurdersprofielen goedkeuren door de AV.
Tip: Stel een neutraal adviserend comité aan van minstens 2 personen (min. 1 niet-personeelslid / 1 niet-bestuurslid). Zij evalueren de vaardigheid, deskundigheid en differentiatie van het bestuursorgaan en stellen de nieuwe functieprofielen (en vacatures) voor het bestuursorgaan op.
Opgelet: Bij verschillende indicatoren goed bestuur moet je zaken in het interne reglement of de statuten opnemen. (model - interne reglement)
Onverenigbaarheden
Bepaal welke onverenigbaarheden in functie er zijn van het bestuursorgaan. Leg dit vast in de statuten voor minstens volgende situaties:
- Een bestuurder mag zijn functie niet combineren met een arbeidsrelatie bij een commerciële partner van de federatie.
- Een bestuurder mag geen directe familiale band (eerste of tweede graad), zowel bloedverwanten als aanverwanten, met een personeelslid (strategisch en inhoudelijke-beleidsmatige functie) hebben.
- Een bestuurder mag geen functie in een rechtsprekend orgaan binnen de federatie hebben.
Het model - onverenigbaarheden functies kan hiervoor gebruikt worden.
Tip: De onverenigbaarheden kunnen tegelijk ook in de bestuurdersprofielen en vacatures voor bestuurders opgenomen worden.
Belangenconflicten
Leden van het bestuursorgaan mogen niet deelnemen aan agendapunten waarbij er (potentiële) belangenconflicten zijn.
- Vermeld de belangenconflicten in de verslagen van het bestuursorgaan. (model - verslag bestuursorgaan) Tip: Agendapunt 0 kan overlopen van potentiële belangenconflicten zijn.
- Registreer belangenconflicten consequent in een register. Dit register kan opgevraagd worden door de AV en Sport Vlaanderen. (model - register belangenconflicten)
- Belangen kunnen ook vooraf gedetecteerd worden bij elke (nieuwe) bestuurder (model - belangen bestuurder)
Nieuwe bestuurders
Geef aandacht aan de introductie van een nieuwe bestuurder. Het is belangrijk dat de nieuwe bestuurder inzicht krijgt in het beleid, de werking van de federatie en de verantwoordelijkheden en functioneren van het bestuursorgaan. (model - introductieprocedure bestuurder)
Laat de nieuwe bestuurder deze documenten invullen en ondertekenen:
- Benoemingsbrief bestuurder (model - benoemingsbrief bestuurder).
- Gedragscode bestuurder (model - gedragscode bestuurder)
- Belangen bestuurder (model - belangen bestuurder)
Tip: Deel deze kennispagina met de nieuwe bestuurder om het Vlaamse sportlandschap te leren kennen.